Kurdên Anatolyayê: Cudahiya di navbera guhartoyan de
Kurteya guhartinê tine Etîket: Betalkirî Guhartina mobîl Guhartina malpera mobîl |
B Bot: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (--<nowiki/>.) |
||
(31 revîzyonên navberî yên ji 4 bikarhênerên din nayên nîşandan) | |||
Rêz 1: | Rêz 1: | ||
{{Agahîdank komên etnîkî |
|||
{{Infobox gel |
|||
| nav = Kurdên Anatolyayê |
| nav = Kurdên Anatolyayê |
||
| wêne = Kurds of Central Anatolia.jpg |
| wêne = Kurds of Central Anatolia.jpg |
||
| wêne firehî = Cih û deverên ku Kurd herî kêm %75 temsîl dikin |
| wêne firehî = Cih û deverên ku Kurd herî kêm %75 temsîl dikin |
||
| ravek = <!----------------Gelhe (kom)------------> |
| ravek = <!----------------Gelhe (kom)------------> |
||
| gelheKom = |
| gelheKom = 500.000 |
||
| salKom = |
| salKom = |
||
| çavkKom = <!----------------Gelhe li gor herêman---> |
| çavkKom = <!----------------Gelhe li gor herêman---> |
||
| herêm1 = [[Enqere]] |
| herêm1 = [[Enqere]] |
||
| gelhe1 = |
| gelhe1 = 150.000 |
||
| sal1 = |
| sal1 = |
||
| çavk1 = <ref> https://www.kürtler.com/ankara-kurtleri.html</ref> |
| çavk1 = <ref> https://www.kürtler.com/ankara-kurtleri.html</ref> |
||
| herêm2 = [[Qonye]] |
| herêm2 = [[Qonye]] |
||
| gelhe2 = |
| gelhe2 = 110.000 |
||
| sal2 = |
| sal2 = |
||
| çavk2 = |
| çavk2 = |
||
Rêz 36: | Rêz 36: | ||
| hêlîlar = |
| hêlîlar = |
||
}} |
}} |
||
'''Kurdên Anatolyayê'''<ref>{{ |
'''Kurdên Anatolyayê'''<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.nefel.com/articles/article_print.asp?ArticleNr=2111 |sernav=Nefel |malper=www.nefel.com |tarîxa-gihiştinê=2023-04-13 }}</ref> (bi tirkî: ''İç Anadolu Kürtleri'' yan jî ''Tuz Gölü Kürtleri'')<ref>Müslüm Yücel, "Tuz Gölü Kürtleri", I-VIII, ''Yeni Gündem'' gazetesi, 2000, İstanbul. {{Tr icon}}</ref> komeke kurdên [[Bakurê Kurdistanê]] ne ku ji ber sedemên cihêreng û di qonaxên cihêreng ên koçberiyê de koçê Anatolyaya Navîn bûne. Koçberiya herî dawî ku tê zanin koçberkirina ji aliyê osmaniyan ve ye ku bi awayeke girseyî û sîstematîk hatine koçber kirin.<ref name=":0">{{Jêder-nûçe |paşnav= |sernav=Kurdên Konyayê wekê 'du caran cûdayî' |url=https://www.agos.com.tr/tr/yazi/26017/iki-kere-oteki-olarak-konyali-kurtler#:~:text=Orta%20Anadolu'ya%20K%C3%BCrtlerin%20g%C3%B6%C3%A7%C3%BC,k%C4%B1smen%20Urfa%20civarlar%C4%B1ndan%20geldiklerini%20s%C3%B6yl%C3%BCyorlar. |roja-gihiştinê=2024-11-08 |xebat=Agos }}</ref> Kurdên [[Anatolyaya navîn|Anatolyaya Navîn]] bi taybetî ji herêma [[Meletî]], [[Semsûr]] û ji henek deverên [[Riha]]yê koçber bûne.<ref name=":0" /> Her çiqas di derbarê koçberiya wan de çend sedemên cihêreng were desnîşan kirin lê sedema herî ku tê zanin ji bo ku bêne ji bîr kirin an jî bêne asîmîle kirin koçber kirina osmaniyan e. Li gorî hinek çavkaniyan Kurdên Anatolyayê ji ber pirsgirêkên bi rêveberiya osmaniyan re sirgûnî herêmên Qonyayê bûne.<ref name=":0" /> Tê texmîn kirin ku sirgûn kirin a osmaniyan di qonaxa koçberiya ku nêzîkê 250-300 sal berê pêk hatiye çêbûye.<ref name=":0" /> |
||
Di roja îro de li [[Anatoliyaya Navîn]] li [[Enqere]] - [[Haymana]], [[Polatlı]], [[Bala]], [[Şereflikoçhisar]], li [[Qonye]]yê - [[Kulu]], [[Cihanbeyli]], [[Yunak]], li [[Kırşehir]]ê - [[Kaman]], [[Çîçekdaxi]], li [[Nevşehir]], [[Aksaray]], li [[Yozgat]] - [[Yerkoy]], li [[Çorum]], [[Sivas]] û li [[Tokat]]ê ji milyonek zêdetîr kurd dijîn<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/445133 |sernav=1 milyon kurd sirgûnî Enqerê kirin }}</ref> |
|||
Li Anatolyaya Navîn li Enqerê 102, |
Li [[Anatolyaya navîn|Anatolyaya Navîn]] li Enqerê 102, li Qonyê 75, li Kırşehirê 52, li Nevşehirê 50, li Aksarayê 70, li dorbera sinorên Yozgat - Tokat - Amasyê 41, li Qeyseriyê 23 bi giştî nêzîkî 300 gundên kurdan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://candname.com/tr/?p=21891 |sernav=Navçe û Gundên Kurdên Anatoliya Navîn |malper=ÇandName TR |roja-gihiştinê=2024-11-09 |ziman=tr }}</ref> |
||
Du [[kovar]]ên |
Du [[kovar]]ên Kurdên Anatolyayê yên bi navê [[Bîrnebûn]] û [[Veger]] hene. |
||
== Dîrok == |
== Dîrok == |
||
Dîroka kurdên Anatolyayê pir kevn e. Ew 200 - 300 salî berê di dema [[Împaratoriya Osmanî]] de hatine Anatoliyaya Navîn. Sedeme hatina wan ji sedî sed nayê zanîn. Sedeme bingehî: hekokiyên eşîretî û koçberî bûne. |
Dîroka kurdên Anatolyayê pir kevn e. Ew 200 - 300 salî berê di dema [[Împaratoriya Osmanî]] de hatine Anatoliyaya Navîn. Sedeme hatina wan ji sedî sed nayê zanîn. Sedeme bingehî: hekokiyên eşîretî û koçberî bûne. |
||
ji Welatê Rojê - Kurdîstanê bi dehan eşîr û ezbete koçber bûne û hatine Anatoliyaya Navîn. Navê çend eşîrên ewên: |
ji Welatê Rojê - Kurdîstanê bi dehan eşîr û ezbete koçber bûne û hatine Anatoliyaya Navîn. Navê çend eşîrên ewên: eşiri giştek eşiri [[Reşwan]]î, [[Xelîkan]]î, [[Canbegî]], [[Şêxbizinî]] Şêxbizinî na [[Reşwan]], [[Reşî]], zimanê Şêxbizinî na Kurmancîye, [[Omerî]], [[Sefka]]nî, [[Celkî]], [[Nasîr]]î, [[Têrikan]]î, [[Mikaîla]]yî, [[Rûtan]]î, [[Zirkî]], [[Sidunî]], [[Qilorî]], [[Doykan]], [[Motikan]], [[Şêxbilîyan]], [[Bilkî]], [[Hêcibî]], [[Atmana]], [[Bazikî]], [[Milan]], [[Bereketî]], [[Mifkî]], [[Oxçiyan]], [[Pisî]], [[Sêwidî]], [[Cutkî]]. ''Şêxbilian, Berakatî, Oxçî, Pisî û Mifkî Kurdên [[Kırşehir]]e.'' |
||
Kurdên Anatoliyaya Navîn li wan derûdoran: li [[Haymana]]yê, li [[Qonye]]yê ''75 gund''; li [[Cihanbeyli]], [[Încow]], li [[Yunak]]ê, li [[Kulu]]yê, li [[Bala]]yê, li [[Polatlî]]yê, li [[Enqere]]yê ''102 gund'', li [[Kırşehir]]ê ''52 gund'', li [[Nevşehir]]ê ''50 gund'', li [[Çîçekdaxi]], li [[Aksaray]]ê ''39 gund'' û li [[Koçhisar]]ê bi cîh bûna. |
Kurdên Anatoliyaya Navîn li wan derûdoran: li [[Haymana]]yê, li [[Qonye]]yê ''75 gund''; li [[Cihanbeyli]], [[Încow]], li [[Yunak]]ê, li [[Kulu]]yê, li [[Bala]]yê, li [[Polatlî]]yê, li [[Enqere]]yê ''102 gund'', li [[Kırşehir]]ê ''52 gund'', li [[Nevşehir]]ê ''50 gund'', li [[Çîçekdaxi]], li [[Aksaray]]ê ''39 gund'' û li [[Koçhisar]]ê bi cîh bûna. |
||
Rêz 64: | Rêz 64: | ||
==== [[Cihanbeyli]] ==== |
==== [[Cihanbeyli]] ==== |
||
*[[Beşkardeş]] |
* [[Beşkardeş]] |
||
*[[Beyliova]] |
* [[Beyliova]] |
||
*[[Buldix]] |
* [[Buldix]] |
||
*[[Çimen]] |
* [[Çimen]] |
||
*[[Çolkoy]] |
* [[Çolkoy]] |
||
*[[Damlakuyu]] |
* [[Damlakuyu]] |
||
*[[Beşkavaka mezin]] |
* [[Beşkavaka mezin]] |
||
*[[Beşkavaka biçûk]] |
* [[Beşkavaka biçûk]] |
||
*[[Xelîkan]] |
* [[Xelîkan]] |
||
*[[Cudkan]] |
* [[Cudkan]] |
||
*[[Kandil]] |
* [[Kandil]] |
||
*[[Kelhasan]] |
* [[Kelhasan]] |
||
*[[Molika]] |
* [[Molika]] |
||
*[[Kutiga]] |
* [[Kutiga]] |
||
*[[Hacilaro]] |
* [[Hacilaro]] |
||
*[[Sağlık]] |
* [[Sağlık]] |
||
*[[Qemera]] |
* [[Qemera]] |
||
*[[Încow]] |
* [[Încow]] |
||
*[[Yêyla Mewlid]] |
* [[Yêyla Mewlid]] |
||
*[[Zaferiye]] |
* [[Zaferiye]] |
||
====[[Kulu]]==== |
==== [[Kulu]] ==== |
||
*[[Birtalik]] |
* [[Birtalik]] |
||
*[[Altılar]] |
* [[Altılar]] |
||
*[[Germik]] |
* [[Germik]] |
||
*[[Torina]] |
* [[Torina]] |
||
*[[Burnagil]] |
* [[Burnagil]] |
||
*[[Bozan]] |
* [[Bozan]] |
||
*[[Canımana]] |
* [[Canımana]] |
||
*[[Celep]] |
* [[Celep]] |
||
*[[Çopler]] |
* [[Çopler]] |
||
*[[Dipdede]] |
* [[Dipdede]] |
||
*[[Hisar]] |
* [[Hisar]] |
||
*[[Xelîkan]] |
* [[Xelîkan]] |
||
*[[Karacadere]] |
* [[Karacadere]] |
||
*[[Kirkpinar]] |
* [[Kirkpinar]] |
||
*[[Serder]] |
* [[Serder]] |
||
*[[Mehîna]] |
* [[Mehîna]] |
||
*[[Çelikan]] |
* [[Çelikan]] |
||
*[[Omero]] |
* [[Omero]] |
||
*[[Tûzyaka]] |
* [[Tûzyaka]] |
||
*[[Gordoglû]] |
* [[Gordoglû]] |
||
====[[Sarayönü|Sarayonu]]==== |
==== [[Sarayönü|Sarayonu]] ==== |
||
*[[Boyali]] |
* [[Boyali]] |
||
*[[Kadioglû]] |
* [[Kadioglû]] |
||
*[[Sarikaya]] |
* [[Sarikaya]] |
||
====[[Yunak]]==== |
==== [[Yunak]] ==== |
||
*[[Beşişikli]] |
* [[Beşişikli]] |
||
*[[Çayirbaşi]] |
* [[Çayirbaşi]] |
||
*[[Gunde xofê]] |
* [[Gunde xofê]] |
||
*[[Kamaran]] |
* [[Kamaran]] |
||
*[[Hacimaran]] |
* [[Hacimaran]] |
||
*[[Bodan]] |
* [[Bodan]] |
||
*[[Karayayla]] |
* [[Karayayla]] |
||
*[[Kurdan]] |
* [[Kurdan]] |
||
*[[Civikan]] |
* [[Civikan]] |
||
*[[Meselij]] |
* [[Meselij]] |
||
*[[Halisinan]] |
* [[Halisinan]] |
||
*[[Ortakişla]] |
* [[Ortakişla]] |
||
*[[Ozyayla]] |
* [[Ozyayla]] |
||
*[[Golan ga]] |
* [[Golan ga]] |
||
*[[Sinanli]] |
* [[Sinanli]] |
||
*[[Galikan]] |
* [[Galikan]] |
||
====[[Çeltik]]==== |
==== [[Çeltik]] ==== |
||
*[[Rengan]] |
* [[Rengan]] |
||
*[[Sorikan]] |
* [[Sorikan]] |
||
*[[Sagan]] |
* [[Sagan]] |
||
===[[Enqere]] (Ankara)=== |
=== [[Enqere]] (Ankara) === |
||
====[[Haymana]]==== |
==== [[Haymana]] ==== |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
Li Haymanayê 56 gundê kurdan hene. Hemi lîsta gundan di malpera kovara [[Bîrnebûn]]ê da cî digre. |
Li Haymanayê 56 gundê kurdan hene. Hemi lîsta gundan di malpera kovara [[Bîrnebûn]]ê da cî digre. |
||
====[[Bala]]==== |
==== [[Bala]] ==== |
||
*[[Aşagi hacibekir]] |
* [[Aşagi hacibekir]] |
||
*[[Aşagîoren]], |
* [[Aşagîoren]], |
||
*[[Aydogan]] |
* [[Aydogan]] |
||
*[[Bektaşlî]] |
* [[Bektaşlî]] |
||
*[[Buyuk biyik]] |
* [[Buyuk biyik]] |
||
*[[Buyuk camîlî]] |
* [[Buyuk camîlî]] |
||
*[[Çîgdemlî]] |
* [[Çîgdemlî]] |
||
*[[Derekişla]] |
* [[Derekişla]] |
||
*[[Egrî basan]] |
* [[Egrî basan]] |
||
*[[Ergîn koy]] |
* [[Ergîn koy]] |
||
*[[Kesîk kopru]] |
* [[Kesîk kopru]] |
||
*[[Kuçuk biyik]] |
* [[Kuçuk biyik]] |
||
*[[Kuçuk camili]] |
* [[Kuçuk camili]] |
||
*[[Tatar hoyuk]] |
* [[Tatar hoyuk]] |
||
*[[Tepekoy]] |
* [[Tepekoy]] |
||
*[[Suguzel]] |
* [[Suguzel]] |
||
*[[Yukarihacibekir]] |
* [[Yukarihacibekir]] |
||
====[[Polatlı]]==== |
==== [[Polatlı]] ==== |
||
*[[Ada Toprakpınar]] |
* [[Ada Toprakpınar]] |
||
*[[Eski Karsak |
* [[Eski Karsak]] Zirka |
||
*[[Gülpınar]] Milsefa |
* [[Gülpınar]] Milsefa |
||
*[[Hacımuslu]] Avda |
* [[Hacımuslu]] Avda |
||
*[[Hacımusa]] |
* [[Hacımusa]] |
||
*[[Hacıosmanoğlu]] Hecosmana |
* [[Hacıosmanoğlu]] Hecosmana |
||
*[[Ilıca]] Îlce |
* [[Ilıca]] Îlce |
||
*[[İnler]] Mikaîla |
* [[İnler]] Mikaîla |
||
*[[Karabenli]] Rute Gazê |
* [[Karabenli]] Rute Gazê |
||
*[[Kayabaşı]] |
* [[Kayabaşı]] |
||
*[[Karapınar]] |
* [[Karapınar]] |
||
*[[Mıcıkoğlu]] Micixa |
* [[Mıcıkoğlu]] Micixa |
||
*[[Özyurt]] Tecîra Kurmanca |
* [[Özyurt]] Tecîra Kurmanca |
||
*[[Sapanca]] Koçika |
* [[Sapanca]] Koçika |
||
*[[Sinanlı]] Sînaye Şuse |
* [[Sinanlı]] Sînaye Şuse |
||
*[[Sincik, Polatlî|Sincik]] |
* [[Sincik, Polatlî|Sincik]] |
||
*[[Şeyhahmetli]] Qirpoli |
* [[Şeyhahmetli]] Qirpoli |
||
*[[Uzunbeyli]] |
* [[Uzunbeyli]] |
||
*[[Yenimehmetli]] Ruta Nevalê |
* [[Yenimehmetli]] Ruta Nevalê |
||
*[[Yeşilöz]] Memela |
* [[Yeşilöz]] Memela |
||
*[[Yukarı Tüfekçioğlu]] Milsefa |
* [[Yukarı Tüfekçioğlu]] Milsefa |
||
*[[Yüzükbaşı]] Sewidî |
* [[Yüzükbaşı]] Sewidî |
||
====[[Şereflikoçhisar]]==== |
==== [[Şereflikoçhisar]] ==== |
||
*[[Buyuk damlacik]] |
* [[Buyuk damlacik]] |
||
*[[Kuçuk damlacik]] |
* [[Kuçuk damlacik]] |
||
*[[Şanlikişla]] |
* [[Şanlikişla]] |
||
*[[Buyukişla]] |
* [[Buyukişla]] |
||
*[[Odun bogazi]] |
* [[Odun bogazi]] |
||
*[[Akarca]] |
* [[Akarca]] |
||
*[[Yusuf kuyusu]] |
* [[Yusuf kuyusu]] |
||
===[[Nevşehir]]=== |
=== [[Nevşehir]] === |
||
===[[Kırşehir]]=== |
=== [[Kırşehir]] === |
||
====Navend==== |
==== Navend ==== |
||
*[[Golî]] (Gollu) |
* [[Golî]] (Gollu) |
||
*[[Tawira]] |
* [[Tawira]] (Taburoglu- Şix Aga Çiftligi) |
||
*[[Guriyo]] Yeşiloba |
* [[Guriyo]] Yeşiloba |
||
*[[Mala Benê]] (Pizbênika Jûr) Tosunburnu |
* [[Mala Benê]] (Pizbênika Jûr) Tosunburnu |
||
*[[Kanîkûrik]] (Körpinar) |
* [[Kanîkûrik]] (Körpinar) |
||
*[[Sêrek]], [[Hurmîk]] (Seyrekkoy) |
* [[Sêrek]], [[Hurmîk]] (Seyrekkoy) |
||
*[[Cadirli haci yusuf]] |
* [[Cadirli haci yusuf]] |
||
====[[Çiçekdaxi]]==== |
==== [[Çiçekdaxi]] ==== |
||
*[[Sorik, Çiçekdaxi|Sorik]] Acikoy, |
* [[Sorik, Çiçekdaxi|Sorik]] Acikoy, |
||
*[[Galikan]] Alahacili |
* [[Galikan]] Alahacili |
||
*[[Torin]] |
* [[Torin]] |
||
*[[Baxçepinar]] |
* [[Baxçepinar]] |
||
*[[Berkati]] Barakli |
* [[Berkati]] Barakli |
||
*[[Hoçik]]Çanakpinar |
* [[Hoçik]]Çanakpinar |
||
*[[Siditler]] |
* [[Siditler]] |
||
*[[Ramikan]] Dogankas |
* [[Ramikan]] Dogankas |
||
*[[Kongus]] |
* [[Kongus]] |
||
*[[Konir]] Konurkale |
* [[Konir]] Konurkale |
||
*[[Qişlê, |
* [[Qişlê,]] Çiçekdaxi |
||
*[[Gêder]] |
* [[Gêder]] |
||
*[[Şahinoglu]] |
* [[Şahinoglu]] |
||
*[[Zekere]] Yalnizagac |
* [[Zekere]] Yalnizagac |
||
*[[Alan]] |
* [[Alan]] |
||
====[[Boztepe]]==== |
==== [[Boztepe]] ==== |
||
*[[Çamalê]] (Çamalak/Çamalaxhan) |
* [[Çamalê]] (Çamalak/Çamalaxhan) |
||
*[[Çidali]] (Çigdeli) |
* [[Çidali]] (Çigdeli) |
||
*[[Çevirme]] |
* [[Çevirme]] |
||
*[[Sira]] Uzunpinar |
* [[Sira]] Uzunpinar |
||
*[[Pizbênika Jêr]] Şuayipli, Harmanalti |
* [[Pizbênika Jêr]] Şuayipli, Harmanalti |
||
*[[Ûsînli]] Huseyinli |
* [[Ûsînli]] Huseyinli |
||
*[[Kûlik]] Kulhoyuk |
* [[Kûlik]] Kulhoyuk |
||
*[[Xaladîno]] Hatunoglu, öksüzkale |
* [[Xaladîno]] Hatunoglu, öksüzkale |
||
*[[Ûçkî]] Üçkuyu |
* [[Ûçkî]] Üçkuyu |
||
*[[Qişlê, Boztepe]] (Terziyanli, Buyukkişla, Taşlitepe) |
* [[Qişlê, Boztepe]] (Terziyanli, Buyukkişla, Taşlitepe) |
||
*[[Otko]] |
* [[Otko]] |
||
*[[Arapli Cedit]] (Yenidoganli) |
* [[Arapli Cedit]] (Yenidoganli) |
||
*[[Solax]] (Horla-Eskidoganli) |
* [[Solax]] (Horla-Eskidoganli) |
||
====[[Kaman]]==== |
==== [[Kaman]] ==== |
||
*[[Agapinar]] |
* [[Agapinar]] |
||
*[[Cadirli haci bayram]] |
* [[Cadirli haci bayram]] |
||
*[[Cadirli kor mehmet]] |
* [[Cadirli kor mehmet]] |
||
*[[Cadirli haci yusuf]] |
* [[Cadirli haci yusuf]] |
||
*[[Kekilli Ali]] |
* [[Kekilli Ali]] |
||
*[[Molla Osmanlar]] |
* [[Molla Osmanlar]] |
||
=== [[Axsere]] === |
=== [[Axsere]] === |
||
*[[Pornega Mezin]] |
* [[Pornega Mezin]] |
||
Gundaki li aksaray ê [[ |
Gundaki li aksaray ê [[Ekecik]] |
||
Nifusê xwe, 2000 kes ê. |
Nifusê xwe, 2000 kes ê. |
||
Ew gunda him zazaki him ji kurmanci diaxifin. Bajara navende aksaraya 45. km ye u navceye ekecik 15. km. dur e. |
Ew gunda him zazaki him ji kurmanci diaxifin. Bajara navende aksaraya 45. km ye u navceye ekecik 15. km. dur e. |
||
*[[Kaleköy]] |
* [[Kaleköy]] |
||
Gundaki ekecike ye. 1800 nifuse xwe heye. ji bajare navende 40km, ji navceye 20km ye. u wa gundaji kurmanci diaxifin. |
Gundaki ekecike ye. 1800 nifuse xwe heye. ji bajare navende 40km, ji navceye 20km ye. u wa gundaji kurmanci diaxifin. |
||
*[[Akin]] : Kurmanc |
* [[Akin]] : Kurmanc |
||
*[[Alayhan]] : Kurmanc /Dimilî |
* [[Alayhan]] : Kurmanc /Dimilî |
||
*[[Babakonağı]] : Kurmanc |
* [[Babakonağı]] : Kurmanc |
||
*[[Bebek]] : Kurmanc |
* [[Bebek]] : Kurmanc |
||
*[[Borucu]] : Dimilî |
* [[Borucu]] : Dimilî |
||
*[[Büyük Pörnek]] : Kurmanc / Dimilî |
* [[Büyük Pörnek]] : Kurmanc / Dimilî |
||
*[[Cami]] : Kurmanc |
* [[Cami]] : Kurmanc |
||
*[[Cangıllı]] : Dimilî |
* [[Cangıllı]] : Dimilî |
||
*[[Çavdarlı]] : Kurmanc |
* [[Çavdarlı]] : Kurmanc |
||
*[[Çalı Bekir]] : Dimilî |
* [[Çalı Bekir]] : Dimilî |
||
*[[Çekiçler]] : Dimilî |
* [[Çekiçler]] : Dimilî |
||
*[[Çolak Nebi]] : Kurmanc |
* [[Çolak Nebi]] : Kurmanc |
||
*[[Düğüz]] : Kurmanc |
* [[Düğüz]] : Kurmanc |
||
*[[Ekecik Gödeler]] : Dimilî |
* [[Ekecik Gödeler]] : Dimilî |
||
*[[Ekeceiktolu]] : Dimilî |
* [[Ekeceiktolu]] : Dimilî |
||
*[[Ekecik Yeniköy]] : Dimilî |
* [[Ekecik Yeniköy]] : Dimilî |
||
*[[Fatmauşağı]] : Kurmanc |
* [[Fatmauşağı]] : Kurmanc |
||
*[[Gökkaya]] : Kurmanc |
* [[Gökkaya]] : Kurmanc |
||
*[[Göksugüzel]] : Kurmanc |
* [[Göksugüzel]] : Kurmanc |
||
*[[Kalebalta]] : Kurmanc |
* [[Kalebalta]] : Kurmanc |
||
*[[Karaçayır]] : Dimilî |
* [[Karaçayır]] : Dimilî |
||
*[[Karakova]] : Kurmanc |
* [[Karakova]] : Kurmanc |
||
*[[Karakuyu]] : Dimilî |
* [[Karakuyu]] : Dimilî |
||
*[[Koyakköy]] : Dimilî |
* [[Koyakköy]] : Dimilî |
||
*[[Küçükpörnek]] : Kurmanc |
* [[Küçükpörnek]] : Kurmanc |
||
*[[Çavdarlı]] : Kurmanc |
* [[Çavdarlı]] : Kurmanc |
||
*[[Macir]] : Kurmanc |
* [[Macir]] : Kurmanc |
||
*[[Macarlı]] : Kurmanc |
* [[Macarlı]] : Kurmanc |
||
*[[Kışla Sor]] : Kurmanc |
* [[Kışla Sor]] : Kurmanc |
||
*[[Reşadiye]] : Kurmanc |
* [[Reşadiye]] : Kurmanc |
||
*[[Sağırkaraca]] : Kurmanc |
* [[Sağırkaraca]] : Kurmanc |
||
*[[Salmanlı]] : Dimilî |
* [[Salmanlı]] : Dimilî |
||
*[[Sarıağıl]] : Kurmanc |
* [[Sarıağıl]] : Kurmanc |
||
*[[Susadı]] : Kurmanc |
* [[Susadı]] : Kurmanc |
||
*[[Şeyhler]] : Dimilî |
* [[Şeyhler]] : Dimilî |
||
*[[Taptuk]] : Dimilî |
* [[Taptuk]] : Dimilî |
||
*[[Tepesidelik]] : Kurmanc |
* [[Tepesidelik]] : Kurmanc |
||
*[[Yalnızceviz]] : Kurmanc |
* [[Yalnızceviz]] : Kurmanc |
||
*[[Yanyurt]] : Dimilî |
* [[Yanyurt]] : Dimilî |
||
<ref>{{ |
<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.kurdica.com/News-sid-Die-Kurden-in-Aksaray-165.html |tarîxa-gihiştinê=2016-05-05 |tarîxa-arşîvê=2017-05-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170510110034/http://www.kurdica.com/News-sid-Die-Kurden-in-Aksaray-165.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> |
||
== Binêre == |
== Binêre == |
||
Rêz 319: | Rêz 318: | ||
* [[Yunak]] |
* [[Yunak]] |
||
==Çavkanî== |
== Çavkanî == |
||
{{Çavkanî}} |
{{Çavkanî}} |
||
== Girêdanên derve == |
== Girêdanên derve == |
||
* [http://www.kurdenkirsehire.com/ Malpera Kurdên Kirşehîrê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614125910/http://kurdenkirsehire.com/ |date=2006-06-14 }} |
* [http://www.kurdenkirsehire.com/ Malpera Kurdên Kirşehîrê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614125910/http://kurdenkirsehire.com/ |date=2006-06-14 }} |
||
* [http://www.xelkedondurma.com/ Malpera Xelkedondurma] |
* [http://www.xelkedondurma.com/ Malpera Xelkedondurma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928110740/http://www.xelkedondurma.com/ |date=2007-09-28 }} |
||
* [http://www.birnebun.com/gund.htm Gundên Kurdên Anatoliya Navîn] |
* [http://www.birnebun.com/gund.htm Gundên Kurdên Anatoliya Navîn] |
||
* [http://www.sewidi.com/ Malpera Gundê Sêwidî yan (Yêyla Mewlid (Yeşildere Koyu), Yêyla Çollê (Çolkoy), Beşkavaxa Mezin u Biçuk (Buyuk Beşkavak Kasabasi ve Kuçuk Beşkavak Koyu), Qendil (Kandil Kasabasi), Çiman (Çimen Koyu), Yêyla Kirligê (Killik Yaylasi), Qonax (Mutlu Konak Koyu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901003237/http://www.sewidi.com/ |date=2006-09-01 }} |
* [http://www.sewidi.com/ Malpera Gundê Sêwidî yan (Yêyla Mewlid (Yeşildere Koyu), Yêyla Çollê (Çolkoy), Beşkavaxa Mezin u Biçuk (Buyuk Beşkavak Kasabasi ve Kuçuk Beşkavak Koyu), Qendil (Kandil Kasabasi), Çiman (Çimen Koyu), Yêyla Kirligê (Killik Yaylasi), Qonax (Mutlu Konak Koyu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901003237/http://www.sewidi.com/ |date=2006-09-01 }} |
||
{{Diyasporaya kurdan}} |
{{Diyasporaya kurdan}} |
||
{{Kontrola otorîteyê}} |
|||
[[Kategorî:Diyasporaya kurdan|Anatoliya]] |
[[Kategorî:Diyasporaya kurdan|Anatoliya]] |
||
[[Kategorî:Kurdên |
[[Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]] |
Guhartoya herî nû ya 04:12, 9 çiriya paşîn 2024
Gelhe tevahî | |
---|---|
500.000 | |
Herêmên ku lê şêniyên sereke ne | |
Enqere | 150.000[1] |
Qonye | 110.000 |
Aqsaray | 40.000 |
Parezgêhen mayî | 200.000 |
Ziman | |
Kurdî (Kurmancî, Dimilî, Şêxbizinî) Tirkî | |
Baweriya dînî | |
Îslam (Sunnî, elewîtî) |
Kurdên Anatolyayê[2] (bi tirkî: İç Anadolu Kürtleri yan jî Tuz Gölü Kürtleri)[3] komeke kurdên Bakurê Kurdistanê ne ku ji ber sedemên cihêreng û di qonaxên cihêreng ên koçberiyê de koçê Anatolyaya Navîn bûne. Koçberiya herî dawî ku tê zanin koçberkirina ji aliyê osmaniyan ve ye ku bi awayeke girseyî û sîstematîk hatine koçber kirin.[4] Kurdên Anatolyaya Navîn bi taybetî ji herêma Meletî, Semsûr û ji henek deverên Rihayê koçber bûne.[4] Her çiqas di derbarê koçberiya wan de çend sedemên cihêreng were desnîşan kirin lê sedema herî ku tê zanin ji bo ku bêne ji bîr kirin an jî bêne asîmîle kirin koçber kirina osmaniyan e. Li gorî hinek çavkaniyan Kurdên Anatolyayê ji ber pirsgirêkên bi rêveberiya osmaniyan re sirgûnî herêmên Qonyayê bûne.[4] Tê texmîn kirin ku sirgûn kirin a osmaniyan di qonaxa koçberiya ku nêzîkê 250-300 sal berê pêk hatiye çêbûye.[4]
Di roja îro de li Anatoliyaya Navîn li Enqere - Haymana, Polatlı, Bala, Şereflikoçhisar, li Qonyeyê - Kulu, Cihanbeyli, Yunak, li Kırşehirê - Kaman, Çîçekdaxi, li Nevşehir, Aksaray, li Yozgat - Yerkoy, li Çorum, Sivas û li Tokatê ji milyonek zêdetîr kurd dijîn[5]
Li Anatolyaya Navîn li Enqerê 102, li Qonyê 75, li Kırşehirê 52, li Nevşehirê 50, li Aksarayê 70, li dorbera sinorên Yozgat - Tokat - Amasyê 41, li Qeyseriyê 23 bi giştî nêzîkî 300 gundên kurdan hene.[6]
Du kovarên Kurdên Anatolyayê yên bi navê Bîrnebûn û Veger hene.
Dîrok
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Dîroka kurdên Anatolyayê pir kevn e. Ew 200 - 300 salî berê di dema Împaratoriya Osmanî de hatine Anatoliyaya Navîn. Sedeme hatina wan ji sedî sed nayê zanîn. Sedeme bingehî: hekokiyên eşîretî û koçberî bûne.
ji Welatê Rojê - Kurdîstanê bi dehan eşîr û ezbete koçber bûne û hatine Anatoliyaya Navîn. Navê çend eşîrên ewên: eşiri giştek eşiri Reşwanî, Xelîkanî, Canbegî, Şêxbizinî Şêxbizinî na Reşwan, Reşî, zimanê Şêxbizinî na Kurmancîye, Omerî, Sefkanî, Celkî, Nasîrî, Têrikanî, Mikaîlayî, Rûtanî, Zirkî, Sidunî, Qilorî, Doykan, Motikan, Şêxbilîyan, Bilkî, Hêcibî, Atmana, Bazikî, Milan, Bereketî, Mifkî, Oxçiyan, Pisî, Sêwidî, Cutkî. Şêxbilian, Berakatî, Oxçî, Pisî û Mifkî Kurdên Kırşehire.
Kurdên Anatoliyaya Navîn li wan derûdoran: li Haymanayê, li Qonyeyê 75 gund; li Cihanbeyli, Încow, li Yunakê, li Kuluyê, li Balayê, li Polatlîyê, li Enqereyê 102 gund, li Kırşehirê 52 gund, li Nevşehirê 50 gund, li Çîçekdaxi, li Aksarayê 39 gund û li Koçhisarê bi cîh bûna.
Mêrhijmareyê sermijar Kurdên Anatoliyaya Navîn li gor texmînên nêzîkî 1,5 - 2 Mîlyoniyê.
Kurdên Anatoliyaya Navîn heta îro zimanên xwe dayikî yên Kurmancî, Şêxbizinkî û Dimilkî paristinê. li gund û malan xwe de bi zimanên xwe diaxavin. Zarokên wan heta dest bi dibistaneyê Tirkan nakin, zimanê Tirkî fêhmnekin.
Eşîrên Şêxbizinî bi piranî li derûdora Haymanayê û Yunakê dijîn, bi ziravê Şêxbizinkî, eşîrên li derûdora Aksaray bi ziravê Dimilkî û eşîrên din ji bi ziravê Kurmancî diaxavin. Kurdên Anatoliyaya Navîn beşek ji netewê Kurd in. ji bo wan ji çareserkirina pirsa Kurd gelek girînge. Wak her netewekî serbixwe ew ji dixwezin jiyanê xwe berdewam bikin. Rexistenên Kurden bi salan dijî zilm û zordariyên dewleten kedxêr tekoşînê xwe berdewam dikin.
Kurdên Anatoliyaya Navîn her çi qas ji welatê xwe Kurdistanê dûrketina ji, wan giredayîne xwe bi welat re naketandinê. bi sedan keç û xortên Kurdên Anatoliyaya Navîn di nav tekoşîna Kurden de cihê xwe girtinê û şehîd ketinê. Ew ji bo jiyanekê bi rûmet û serkeftin vegeriyan welatê xwe Kurdistanê. Ji bervê ku koçberî û sirgûna berê 300 salî edî bi dawî bûyê. Peyamên wan hevalen ku vegeriyan Welate Rojê ew bû: "Me xwe ji bîrnakir û ji bîrnakin"
Gundên kurdên Anatolyaya Navîn
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Qonye (Konya)
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Beşkardeş
- Beyliova
- Buldix
- Çimen
- Çolkoy
- Damlakuyu
- Beşkavaka mezin
- Beşkavaka biçûk
- Xelîkan
- Cudkan
- Kandil
- Kelhasan
- Molika
- Kutiga
- Hacilaro
- Sağlık
- Qemera
- Încow
- Yêyla Mewlid
- Zaferiye
- Birtalik
- Altılar
- Germik
- Torina
- Burnagil
- Bozan
- Canımana
- Celep
- Çopler
- Dipdede
- Hisar
- Xelîkan
- Karacadere
- Kirkpinar
- Serder
- Mehîna
- Çelikan
- Omero
- Tûzyaka
- Gordoglû
- Beşişikli
- Çayirbaşi
- Gunde xofê
- Kamaran
- Hacimaran
- Bodan
- Karayayla
- Kurdan
- Civikan
- Meselij
- Halisinan
- Ortakişla
- Ozyayla
- Golan ga
- Sinanli
- Galikan
Enqere (Ankara)
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Balcihisar
- Burumsuz
- Bostanyuklu
- Cihanşah
- Dikkulak
- Hacimusa
- Kerpiç
- Kirpolu
- Sazbaglari
- Sebilibağlar
- Sindiran
- Tepekoy
- Yenice
- Yenicik
- Yurtbeyli
- Karagedik
Li Haymanayê 56 gundê kurdan hene. Hemi lîsta gundan di malpera kovara Bîrnebûnê da cî digre.
- Aşagi hacibekir
- Aşagîoren,
- Aydogan
- Bektaşlî
- Buyuk biyik
- Buyuk camîlî
- Çîgdemlî
- Derekişla
- Egrî basan
- Ergîn koy
- Kesîk kopru
- Kuçuk biyik
- Kuçuk camili
- Tatar hoyuk
- Tepekoy
- Suguzel
- Yukarihacibekir
- Ada Toprakpınar
- Eski Karsak Zirka
- Gülpınar Milsefa
- Hacımuslu Avda
- Hacımusa
- Hacıosmanoğlu Hecosmana
- Ilıca Îlce
- İnler Mikaîla
- Karabenli Rute Gazê
- Kayabaşı
- Karapınar
- Mıcıkoğlu Micixa
- Özyurt Tecîra Kurmanca
- Sapanca Koçika
- Sinanlı Sînaye Şuse
- Sincik
- Şeyhahmetli Qirpoli
- Uzunbeyli
- Yenimehmetli Ruta Nevalê
- Yeşilöz Memela
- Yukarı Tüfekçioğlu Milsefa
- Yüzükbaşı Sewidî
Navend
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Golî (Gollu)
- Tawira (Taburoglu- Şix Aga Çiftligi)
- Guriyo Yeşiloba
- Mala Benê (Pizbênika Jûr) Tosunburnu
- Kanîkûrik (Körpinar)
- Sêrek, Hurmîk (Seyrekkoy)
- Cadirli haci yusuf
- Sorik Acikoy,
- Galikan Alahacili
- Torin
- Baxçepinar
- Berkati Barakli
- HoçikÇanakpinar
- Siditler
- Ramikan Dogankas
- Kongus
- Konir Konurkale
- Qişlê, Çiçekdaxi
- Gêder
- Şahinoglu
- Zekere Yalnizagac
- Alan
- Çamalê (Çamalak/Çamalaxhan)
- Çidali (Çigdeli)
- Çevirme
- Sira Uzunpinar
- Pizbênika Jêr Şuayipli, Harmanalti
- Ûsînli Huseyinli
- Kûlik Kulhoyuk
- Xaladîno Hatunoglu, öksüzkale
- Ûçkî Üçkuyu
- Qişlê, Boztepe (Terziyanli, Buyukkişla, Taşlitepe)
- Otko
- Arapli Cedit (Yenidoganli)
- Solax (Horla-Eskidoganli)
Gundaki li aksaray ê Ekecik Nifusê xwe, 2000 kes ê. Ew gunda him zazaki him ji kurmanci diaxifin. Bajara navende aksaraya 45. km ye u navceye ekecik 15. km. dur e.
Gundaki ekecike ye. 1800 nifuse xwe heye. ji bajare navende 40km, ji navceye 20km ye. u wa gundaji kurmanci diaxifin.
- Akin : Kurmanc
- Alayhan : Kurmanc /Dimilî
- Babakonağı : Kurmanc
- Bebek : Kurmanc
- Borucu : Dimilî
- Büyük Pörnek : Kurmanc / Dimilî
- Cami : Kurmanc
- Cangıllı : Dimilî
- Çavdarlı : Kurmanc
- Çalı Bekir : Dimilî
- Çekiçler : Dimilî
- Çolak Nebi : Kurmanc
- Düğüz : Kurmanc
- Ekecik Gödeler : Dimilî
- Ekeceiktolu : Dimilî
- Ekecik Yeniköy : Dimilî
- Fatmauşağı : Kurmanc
- Gökkaya : Kurmanc
- Göksugüzel : Kurmanc
- Kalebalta : Kurmanc
- Karaçayır : Dimilî
- Karakova : Kurmanc
- Karakuyu : Dimilî
- Koyakköy : Dimilî
- Küçükpörnek : Kurmanc
- Çavdarlı : Kurmanc
- Macir : Kurmanc
- Macarlı : Kurmanc
- Kışla Sor : Kurmanc
- Reşadiye : Kurmanc
- Sağırkaraca : Kurmanc
- Salmanlı : Dimilî
- Sarıağıl : Kurmanc
- Susadı : Kurmanc
- Şeyhler : Dimilî
- Taptuk : Dimilî
- Tepesidelik : Kurmanc
- Yalnızceviz : Kurmanc
- Yanyurt : Dimilî
Binêre
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ https://www.kürtler.com/ankara-kurtleri.html
- ^ "Nefel". www.nefel.com. Roja gihiştinê 13 nîsan 2023.
- ^ Müslüm Yücel, "Tuz Gölü Kürtleri", I-VIII, Yeni Gündem gazetesi, 2000, İstanbul. Şablon:Tr icon
- ^ a b c d "Kurdên Konyayê wekê 'du caran cûdayî'". Agos. Roja gihiştinê 8 çiriya paşîn 2024.
- ^ "1 milyon kurd sirgûnî Enqerê kirin".
- ^ "Navçe û Gundên Kurdên Anatoliya Navîn". ÇandName TR (bi tirkî). Roja gihiştinê 9 çiriya paşîn 2024.
- ^ Kopîkirina arşîvê, ji orîjînalê di 10 gulan 2017 de hat arşîvkirin, roja gihiştinê 5 gulan 2016
{{citation}}
: CS1 maint: archived copy as title (lînk)
Girêdanên derve
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Malpera Kurdên Kirşehîrê Girêdana arşîvê 2006-06-14 li ser Wayback Machine
- Malpera Xelkedondurma Girêdana arşîvê 2007-09-28 li ser Wayback Machine
- Gundên Kurdên Anatoliya Navîn
- Malpera Gundê Sêwidî yan (Yêyla Mewlid (Yeşildere Koyu), Yêyla Çollê (Çolkoy), Beşkavaxa Mezin u Biçuk (Buyuk Beşkavak Kasabasi ve Kuçuk Beşkavak Koyu), Qendil (Kandil Kasabasi), Çiman (Çimen Koyu), Yêyla Kirligê (Killik Yaylasi), Qonax (Mutlu Konak Koyu) Girêdana arşîvê 2006-09-01 li ser Wayback Machine